Loyihalarda boshqa har qanday syujetdan ko‘ra tez-tez ko‘radigan bir syujet bor. Buyurtmachi amaliy tizimni tanlaydi: antifrod, hisobot platformasi, xizmat ko‘rsatish kanallarini boshqarish, yangi yo‘nalish uchun yadro. Uzoq va jiddiy tanlaydi — funksionallikni solishtiradi, referens obyektlarga boradi, foydalanuvchilar va ish o‘rinlari uchun litsenziyalarni hisoblaydi. Qaror qabul qilinib, himoya qilingan paytga kelib, byudjetda bitta qator turadi: tizimning o‘z narxi.
Keyin esa bu tizimni qayerdadir ishga tushirish kerak bo‘lgan kun keladi.
Va aslida qatorlar to‘rtta ekani ma’lum bo‘ladi: amaliy dasturiy ta’minot, uskuna, tizim litsenziyalari va qo‘llab-quvvatlash. Buyurtmachi birinchisini ko‘rgan. To‘lov esa to‘rttasi uchun bo‘ladi. Bunda qolgan uchtasidan eng kam baholangani — odatda o‘ylanganidek uskuna emas, balki tizim dasturiy ta’minoti litsenziyalari. Uskunani hech bo‘lmaganda ko‘z bilan ko‘rish, qo‘l bilan ushlab ko‘rish va olti yildan keyin hisobdan chiqarish mumkin. Litsenziya obunasi esa umuman ko‘rinmaydi va aynan siz qancha yadro sotib olishni hal qilgan paytda qayta hisoblanadi.
Quyida — yaxlit misol asosidagi tahlil. Bu holat yakuniga yetgani bilan noyob: hisob 2025-yil yanvarida qilingan, bahs metodika haqida borgan, bir yarim yildan keyin esa aynan o‘sha infratuzilmadan haqiqiy metrikalar paydo bo‘ldi. Odatda o‘lchamlash haqidagi hikoya «biz tavsiya qildik» degan so‘zlar bilan tugaydi va o‘quvchiga so‘zga ishonishdan boshqa chora qolmaydi. Bu yerda amaliyot bilan tekshiruv bor.
Buyurtmachi va mamlakatni nomlamaymiz: O‘rta Osiyo, ommaviy chakana mijozlar bazasiga ega servis. Mijozlar va sig‘im bo‘yicha mutlaq raqamlar karraliklar bilan almashtirildi — hisob mantig‘i bundan o‘zgarmaydi.
Masalaning qo‘yilishi
Hech narsani anglatmaydigan talablar
Amaliy tizim hujjatlaridagi infratuzilmaga talablar bo‘limi yuklamani emas, uning ishlab chiquvchisining sug‘urtasini tasvirlaydi.
Amaliy tizim hujjatlarida infratuzilmaga talablar bo‘limi odatda bor. Muammo shundaki, u yerda o‘qiydigan narsa yo‘q.
Odatiy ifoda shunday ko‘rinadi: server, kamida 32 yadro, kamida 256 GB operativ xotira, SSD asosidagi disk quyi tizimi. Ba’zan «yoki ekvivalenti» deb qo‘shishadi — va bu butun xatboshidagi yagona halol so‘z. Na protsessor avlodi, na chastota, na yuklama profili, na eng asosiysi: gap fizik server haqidami yoki virtual mashina haqidami.
Bu yerdagi farq kosmetik emas. 2018-yilgi 32 yadro bilan bugungi 32 yadro o‘rtasidagi unumdorlik farqi karrali. 32 fizik yadro bilan 32 vCPU o‘rtasidagi farq yanada katta, va u teskari tomonga. Shunday qatorga qarab fizik server sotib olsangiz, deyarli aniq ortiqcha to‘laysiz. Unga qarab virtual mashina ajratsangiz, resursni yetkazmay qo‘yishingiz mumkin.
Buni kim va nima uchun yozishini tushunish muhim. Talablarni amaliy tizim ishlab chiquvchisi shakllantiradi va ularni zaxira bilan shakllantiradi, toki hech qanday ssenariyda unga unumdorlik bo‘yicha da’vo bo‘lmasin. Bu uning qonuniy manfaati, bunda xafa bo‘ladigan narsa yo‘q. Lekin bunday matnni xarid uchun asos sifatida ishlatib bo‘lmaydi: u yuklamani emas, dasturiy ta’minot yetkazib beruvchisining sug‘urtasini tasvirlaydi.
Real profil har doim texnik emas, amaliy kattaliklar bilan belgilanadi. Tranzaksion antifrod tizimi uchun bu — cho‘qqidagi soniyasiga operatsiyalar soni, modelli tekshiruvga yuboriladigan operatsiyalar ulushi va o‘qitish uchun tarixni saqlash chuqurligi. Ma’lumotlarni mustaqil qayta ishlash platformasi uchun — bir vaqtda ishlaydigan tahlilchilar soni, vitrinalar hajmi va agregatsiya oldindan jadval bo‘yicha hisoblanadimi yoki so‘rov bo‘yicha darhol. Bu kattaliklarning birortasi ham «kamida 32 yadro» qatoridan kelib chiqmaydi va chiqishi ham mumkin emas.
Teskari xato ham bo‘ladi, u haqda kamroq gapirishadi. Talablar pasaytirilgan, chunki ishlab chiquvchi tizim joylashtiriladigan va namoyish qilinadigan konfiguratsiyani — demonstratsion konfiguratsiyani ko‘rsatgan. U o‘nta foydalanuvchida halol ishlaydi va uch yuztasida parchalanib ketadi. Bunday qatorni shubhali kamtarligidan tanib olish mumkin: agar bankning butun frontiga xizmat ko‘rsatadigan tizim uchun ikkita o‘rtacha konfiguratsiyali server so‘ralsa, bu tejamkorlik emas, bu stend.
O‘lchamlash haqidagi har qanday suhbatimiz shu qoidadan boshlanadi. Infratuzilmaga talablar tizim hujjatlaridan emas, o‘lchovdan olinadi. Agar tizim allaqachon qayerdadir ishlayotgan bo‘lsa — metrikalarni ishlayotgan tizimdan olamiz. Agar u yangi bo‘lsa va o‘lchaydigan narsa bo‘lmasa — ishlab chiquvchidan operatsiyalar, hajmlar va saqlash muddatlarida ifodalangan yozma yuklama profilini olamiz. Bunday narsalar og‘zaki muhokama qilinmaydi: bir yildan keyin kim nimani nazarda tutganini aniqlaydigan odam qolmaydi.
Overcommit
Metodika haqidagi bahs
Talab virtual resurslarda berilgan, bahs esa ularning ostida qancha fizik yadro turishi kerakligi haqida ketdi.
Bizning holatimizda ifoda o‘rtachadan yaxshiroq edi. Talab virtual resurslarda berilgan: har bir maydonchaga 1000 vCPU. Amaliy qism — konteyner platformasi, relyatsion va hujjatli ma’lumotlar bazalari, yordamchi servislar. Ikkita maydoncha, tijoriy virtuallashtirish.
Biz hisobladik va har bir maydonchaga 5 tadan tugun taklif qildik, har birida 24 yadroli 2 tadan protsessor. Bu tugunga 48 yadro va maydonchaga 240 fizik yadro demakdir. 4:1 koeffitsientda 960 vCPU chiqadi, 5:1 da — 1200. Talab yopiladi.
Va shu yerda kelishmovchilik paydo bo‘ldi. Boshqa tomonning pozitsiyasi shunday edi: sehr bo‘lmaydi, hisoblash oqimi yadroning faqat bitta oqimida bajarilishi mumkin, yadroda oqimlar to‘rtta emas, ikkita, demak 4:1 koeffitsienti — marketing hiylasi. Birga bir hisoblash kerak. Ming vCPU — ming fizik yadro.
Pozitsiya samimiy va o‘ziga xos mantiqli. U shunchaki boshqa tizimni tasvirlaydi.
«Birga bir» sxemasi bo‘yicha hisob tizimni ishonchliroq qilmaydi. U uni qimmatroq qiladi, sotib olingan resursning bir qismini esa abadiy bo‘sh qoldiradi.
Overcommit kimdir uskunadan tejashni xohlagani uchun emas, balki virtual mashinalar ajratilgan resurslarni bir vaqtda iste’mol qilmagani uchun mavjud. 8 vCPU li mashina 8 ta yadroni kechayu kunduz band qilib turmaydi — u ularni ishlash paytlarida egallaydi, oraliqlarda esa gipervizor rejalashtiruvchisiga qaytaradi. Virtuallashtirishning butun konstruksiyasi aynan shunga qurilgan. Agar har bir vCPU ajratilgan yadroni talab qilganida, virtuallashtirish boshqaruv qulayligidan boshqa hech narsa bermas edi.
Alohida ta’kidlaymiz: resurs haqiqatan ham oqimlar bo‘yicha taqsimlanadigan bare metal uchun qo‘llaniladigan hisoblash metodikalari virtuallashtirishga ko‘chirilmaydi. Bular turli taqsimlash modellari, va birini ikkinchisi o‘rniga qo‘yish — o‘lchamlash haqidagi bahslardagi eng keng tarqalgan xato. Bunda xato vijdonan qilinadi: odam tejashga ham, oshirib ko‘rsatishga ham urinmaydi, u shunchaki o‘ziga tanish sxema bo‘yicha hisoblaydi.
Tavsiya etiladigan koeffitsient yuklama turiga bog‘liq va taxminan 3:1 dan 6-8:1 gacha oraliqda bo‘ladi. Ma’lumotlar bazalari va konteynerlardan iborat aralash profil uchun oqilona mo‘ljal — 4-5:1. Kechikish bo‘yicha qat’iy talablarga ega og‘ir bazalar uchun u pasaytiriladi, ba’zan 2:1 gacha yoki umuman overcommitsiz ajratilgan tugunlargacha. Yuklamani o‘zi joylay oladigan konteyner platformasi bemalol yuqoriroq koeffitsientda ishlaydi.
1:1 sxemasi bo‘yicha hisob tizimni ishonchliroq qilmaydi. U uni qimmatroq qiladi, sotib olingan resursning bir qismini esa abadiy bo‘sh qoldiradi. Va bu hali eng yoqimsiz oqibat emas.
Litsenziya perimetri
Yadrolar litsenziyalarga aylanadi
Virtuallashtirish fizik yadrolar bo‘yicha litsenziyalanadi. Qolgan hamma narsa, jumladan metodik xatoning narxi ham, shundan kelib chiqadi.
Endi bu bahs ko‘ringanidan ancha qimmatga tushganining sababi haqida.
Tijoriy virtuallashtirish fizik yadrolar bo‘yicha litsenziyalanadi. Virtual mashinalar bo‘yicha emas, vCPU bo‘yicha emas, soketlar bo‘yicha emas va serverlar bo‘yicha emas — klaster tugunlarida fizik o‘rnatilgan protsessorlar yadrolari bo‘yicha. Bizning hisobimizda bu maydonchaga 240 yadro, ikkitasiga 480, obuna esa 3 yillik qo‘llab-quvvatlash bilan olingan.
Ikkinchi variantni hisoblaymiz. Agar 1:1 sxemasi bo‘yicha borilsa, maydonchaga 1000 fizik yadro kerak. Tugunga 48 yadroda bu maydonchaga 5 ta o‘rniga taxminan 21 ta server va 480 ta o‘rniga 2000 ga yaqin litsenziya demakdir. To‘rt baravar. Chorak qism emas, bir yarim baravar emas — to‘rt baravar, va uch yillik obuna ufqida.
Bahs unumdorlikni hisoblash metodikasi haqida borgan. Xatoning narxi esa uch yillik litsenziya dumida yotgan edi.
Odatda shu yerda qarshi g‘oya paydo bo‘ladi, va uni alohida ko‘rib chiqishga arziydi, chunki u ishonarli ko‘rinadi. Fikr shunday: yadrolari ko‘proq protsessorlarni olamiz, shunda serverlar ikki baravar kam kerak bo‘ladi va tejaymiz.
Bu ishlamaydi. Litsenziya serverlarga emas, yadrolarga ergashadi. 24 yadroli o‘rniga 48 yadroli protsessor tugunlar sonini haqiqatan ham taxminan ikki baravar qisqartiradi, lekin litsenziyalanadigan yadrolar sonini o‘zgarishsiz qoldiradi — ular hamon maydonchaga mingga yaqin. Bunda o‘sha paytda protsessorning o‘zi biz tanlaganidan dona hisobida taxminan 2,3 baravar qimmat edi. Ya’ni to‘rt qatorning birortasida ham tejash yuzaga kelmaydi: uskuna qimmatroq, litsenziyalar o‘shancha, qo‘llab-quvvatlash esa uskuna narxidan hisoblanadi.
Mana shu — sonning asosiy xulosasi. Bahs unumdorlikni hisoblash metodikasi — sof texnik masala haqida borgan. Xatoning narxi esa uskunada emas edi. U uch yil davom etadigan va siz bir marta sotib olishga qaror qilgan yadrolar soniga qat’iy mutanosib ravishda o‘sadigan litsenziya dumida yotgan edi.
Yana e’tibor bering: 1:1 sxemasini talab qilgan tomon o‘zining smetasini uch baravar oshiradigan pozitsiyani himoya qilgan. Eng yaxshi niyatlar bilan va halolroq hisoblash istagi bilan. Odatda bu shunday ko‘rinadi — kimningdir yomon niyati sifatida emas, balki o‘sha paytda hech kim hisoblamaydigan moliyaviy oqibatlarga ega texnik kelishmovchilik sifatida.
O‘lchov
Amaliyot bilan tekshiruv
Bir yarim yildan keyin haqiqiy metrikalar paydo bo‘ldi. So‘z bilan hal qilinayotgan bahs raqamlar bilan yopildi.
Bir yarim yil o‘tdi. Infratuzilma productivda ishlayapti, bu vaqt ichida mijozlar bazasi taxminan ikki baravar o‘sdi. Audit o‘tkazdik: ikkala maydonchadan haqiqiy metrikalarni oldik.
Asosiy maydonchada protsessorlar yuklamasi — 45% atrofida. Virtual resurslar dastlabki talabga yaqin hajmda taqsimlangan. Fizik resurs esa bunda yarmidan kami band. Asosiy maydonchada tugunlar oxir-oqibat 5 ta emas, 6 ta bo‘ldi, lekin bu xulosaga ta’sir qilmaydi.
Bu 2025-yil yanvarida so‘z bilan hal qilingan savolga javobdir. 4-5:1 koeffitsienti optimistik taxmin bo‘lmagan — amalda u konservativ bo‘lib chiqdi. Real iste’mol taxminan har bir taqsimlangan virtual yadroga 2,5 yadro bo‘ldi.
Endi muqobilni hisoblaymiz. 1:1 sxemasida xuddi shu amaliy yuklama bugun to‘rt baravar katta parkda, protsessorlar yuklamasi 13% atrofida bo‘lgan holda ishlagan bo‘lardi. Bunga qo‘shimcha — hech qachon ishlatilmaydigan resurs uchun uch yil oldinga to‘langan litsenziya obunasi. Yana bu park uchun elektr, stoykalardagi joy va sovutish.
Zaxira maydoncha auditda bir necha foizni ko‘rsatdi, va bu normal: u issiq zaxira rejimida o‘z vaqtini kutmoqda, foydalanuvchilarga xizmat ko‘rsatmayapti. Uning quvvati yuklama bo‘yicha emas, asosiy maydoncha konturini to‘liq qabul qila olish qobiliyati bo‘yicha hisoblanadi. Bu alohida mavzu, lekin eslatib o‘tish kerak — zaxira maydoncha yuklamasi raqamini muntazam ravishda «bizda hammasi bekor turibdi» degan dalil sifatida keltirishadi.
Bu tarixdan biz endi hammaga taklif qiladigan amaliyotni chiqardik. O‘lchamlashni kelishish paytida nazorat nuqtasini belgilaymiz: ishga tushirilganidan 6–12 oy o‘tgach haqiqiy metrikalarni olib, hisob bilan solishtiramiz. Agar hisob noto‘g‘ri bo‘lgan bo‘lsa, bu ko‘rinadi, va aybdorni qidirishga hojat qolmaydi — raqamlar bo‘ladi. Keyingi kengaytirishni esa endi begona tavsiyalar yoki ikki muhandisning bahsi bo‘yicha emas, o‘z ko‘rsatkichlaringiz bo‘yicha hisoblaysiz.
Kengaytirish
Yangi avlod va uning uchun ikki marta to‘lamaslik
Ikki yildan keyin avvalgi protsessorni endi buyurtma qilib bo‘lmaydi. Bunda litsenziyalar soni bilan nima bo‘ladi va buni qanday boshqarish kerak.
Hozir aynan shu infratuzilma keyingi o‘sish uchun kengaytirilmoqda: reja bo‘yicha mijozlar bazasi dastlabkisidan taxminan besh baravar o‘sishi kerak. Tugunlar qo‘shilmoqda, sig‘im qo‘shilmoqda. Va shu yerda oldindan bilish kerak bo‘lgan ayriq paydo bo‘ladi — u kengaytirish birinchi yetkazib berishdan bir yarim-ikki yil o‘tib amalga oshiriladigan har qanday loyihada namoyon bo‘ladi.
Dastlabki yetkazib berishdagi avlod protsessorini kengaytirish paytiga kelib endi buyurtma qilib bo‘lmaydi. Joriysini olishga to‘g‘ri keladi. Yangi avlodda esa vasvasa oddiy va deyarli muqarrar: baribir almashtiryapmiz, kuchliroq modelni olaylik, u axir yangiroq.
Agar shu yo‘ldan borilsa, quyidagi sodir bo‘ladi. Protsessordagi yadrolar soni oshadi — yangi liniyalarda bazaviy modellar ikki avlod oldingiga qaraganda ko‘proq yadrodan boshlanadi. Litsenziya perimetri uning ortidan avtomatik ravishda o‘sadi. Amaliy yuklama esa avvalgidek qoladi. Siz kerak bo‘lmagan unumdorlik uchun to‘laysiz va obunaning barcha yillari davomida u uchun qo‘shimcha to‘lab borasiz.
Biz boshqacha qildik. Protsessordagi yadrolar soni o‘sha-o‘sha — avvalgidek 24 ta bo‘lgan joriy avlodni oldik. Litsenziyalar eski avlodda qancha kerak bo‘lsa, aynan shuncha talab qilinadi: tugunga 48 ta. Unumdorlik esa bunda oshdi, chunki yangi avlodda bazaviy chastota yuqoriroq, yadroga keshi ko‘proq va xotiraga kanal sezilarli darajada kengroq. O‘sish litsenziyalar nuqtai nazaridan bepul qo‘lga kirdi.
Qoida oddiy va deyarli har doim ishlaydi. Yadrolar bo‘yicha litsenziyalanadigan virtuallashtirish klasterida protsessor modeli liniyadagi o‘rni bo‘yicha emas, yadrolar soni bo‘yicha tanlanadi. Bir xil yadrolar soni doirasida yangi avlod deyarli aniq eskisidan tezroq — aynan shu o‘sishdan foydalanish kerak. Liniyadagi o‘rin litsenziyalar umuman bo‘lmagan joyda muhim: foydalanuvchilar bo‘yicha litsenziyalanadigan ma’lumotlar bazasi tugunlarida, ajratilgan uskunada, fayl va obyekt tizimlarida.
Yangi avlodda kengaytirishning ikkinchi, kamroq ko‘zga tashlanadigan samarasi ham bor. Klaster bir jinsli bo‘lmay qoladi: tugunlarning bir qismi avvalgi protsessorlarda, bir qismi yangilarida. Mashinalarni tugunlar o‘rtasida jonli ko‘chirish bunda ishlashda davom etadi, lekin odatda moslik rejimini yoqishni talab qiladi, u mashinalarga mavjud ko‘rsatmalar to‘plamini eng katta umumiy maxraj bo‘yicha tenglashtiradi. Ya’ni yangi tugunlar klaster yagona bo‘lib qolishi uchun o‘z imkoniyatlarining bir qismidan voz kechadi.
Bundan qo‘rqmaslik kerak: chastota, kesh hajmi va xotira o‘tkazish qobiliyati emas, ko‘rsatmalar to‘plami tenglashtiriladi. Yangi avlodning asosiy o‘sishi aynan ularda va to‘liq saqlanadi. Lekin qarorni oldindan va ongli ravishda qabul qilish kerak — yo moslik rejimidagi yagona klaster, yo nosozlikka chidamlilik alohida rejalashtiriladigan, avlodlar bo‘yicha ikkita klaster. Bu muddatlar allaqachon imzolangan joriy etish bosqichida emas, hisob bosqichida aniqlanishi kerak.
Yo‘l-yo‘lakay xotira haqida, gap tugun konfiguratsiyasi haqida ketayotgan ekan. Bu serverlarda 32 ta mavjud slotda serverga 16 tadan modul, ya’ni kanalga bitta modul. Xuddi shu hajmni barcha slotlarni band qilib, ikki baravar arzonroq modullar bilan yig‘ish mumkin, lekin shunda xotira pasaytirilgan chastotada ishlaydi. Ma’lumotlar bazalari uchun bu sezilarli, va modullardagi tejash sekinlashuv bo‘lib qaytadi, keyin buning uchun yadro qo‘shishni so‘rashadi. Va litsenziyalar ham.
3 plyus 3 ufqi
To‘rtinchi qator
Qo‘llab-quvvatlash birinchi smetaga tushmaydi, chunki dastlabki uch yil kafolat bilan yopilgan. To‘rtinchi yilda u qaytib keladi.
Qo‘llab-quvvatlash qoladi. U deyarli hech qachon birinchi smetaga tushmaydi, va sababi tushunarli: dastlabki uch yil kafolat bilan yopilgan, amaliy loyihaning rejalashtirish ufqi esa kamdan-kam hollarda uch yildan uzun bo‘ladi.
Biz ufqni taqdimotlarda odat bo‘lganidek bitta muddat sifatida emas, balki 3 yillik birlamchi ekspluatatsiya plyus 3 yillik ikkinchi davra sifatida hisoblaymiz. Dastlabki uch yilda uskuna yangi, nosozlik xavfi ishlab chiqaruvchi zimmasida, qo‘llab-quvvatlash yetkazib berishga kiradi. Ikkinchi davrada vendor qo‘llab-quvvatlashini uzaytirish paydo bo‘ladi, va bu endi alohida pul. Mo‘ljal — yiliga yangi o‘xshash uskuna narxining 10-15% atrofida.
Aynan shu chegarada virtuallashtirishga uch yillik obuna ham tugaydi, va u yadrolar soni bo‘yicha uzaytiriladi. Siz birinchi xarid paytida qayd etgan va o‘shandan beri o‘zgartirmagan aynan o‘sha son bo‘yicha. Agar birinchi yili kerakligidan to‘rt baravar ko‘p yadro olgan bo‘lsangiz, uzaytirishda ham to‘rt baravar to‘laysiz.
Bundan ko‘zga tashlanmaydigan oqibat kelib chiqadi: yadrolar soni haqidagi qaror — loyihada bir marta qabul qilinib, olti yil davomida to‘lanadigan yagona qaror. Uskunani qisman qayta taqsimlash, sig‘imni keyinroq oshirish, parkning bir qismi bo‘yicha qo‘llab-quvvatlashni uzaytirmaslik mumkin. Klasterning litsenziya perimetri esa unda turgan uskunaga bog‘langan, va tugunlarni ekspluatatsiyadan chiqarmay turib uni kamaytirib bo‘lmaydi.
Shundan litsenziyalar muddatsiz alohida qator bilan ko‘rsatilgan takliflarni qanday o‘qish kerakligi ham kelib chiqadi. Obuna muddati va metrikasi ko‘rsatilmagan «virtuallashtirish litsenziyalari» qatori hech narsani anglatmaydi: uning ortida bir yil ham, uch yil ham, turli yadrolar soni ham turishi mumkin. Bir vaqtning o‘zida uchta narsani so‘rash kerak — metrika, miqdor va muddat.
Agar perimetr allaqachon oshirib yuborilgan va pul sarflangan bo‘lsa, nima qilish kerak? Halol javob — ko‘p narsa emas. Tugunlarning bir qismini klasterdan chiqarib, ular uchun obunani uzaytirmaslik mumkin, lekin bu qaror muddat o‘rtasida emas, chegarasida qabul qilinadi va nosozlikka chidamlilikni qayta yig‘ishni talab qiladi. Xariddan oldingi bitta suhbat ancha arzonga tushadi.
Tekshirish ro‘yxati
Imzolashdan oldin nimani so‘rash kerak
Amaliy tizim byudjetga tushishidan oldin ko‘rib chiqishga arziydigan sakkizta savol.
Amaliy tizim qatori byudjetga tushishidan oldin ko‘rib chiqishga arziydigan savollar ro‘yxati. Ularning birortasini berish uchun ham texnik tayyorgarlik talab qilinmaydi.
Xulosa
Xulosa o‘rniga
Bu hikoyalarning birortasida ham hech kim insofsizlik qilmaydi. Amaliy tizim ishlab chiquvchisi talablarni zaxira bilan yozadi, chunki unumdorlik uchun javob beradi. Buyurtmachi muhandisi 1:1 sxemasi bo‘yicha hisoblaydi, chunki u halolroq va ehtiyotkorroq tuyuladi. Xarid bo‘limi protsessor narxiga qaraydi va donasi arzonrog‘ini tanlaydi. Har kim o‘z o‘rnida haq.
Muammo shundaki, ularning hech biri to‘rttala qatorni birdaniga ko‘rmaydi. Smeta esa aynan ulardan yig‘iladi.
Agar stolingizda tanlangan amaliy tizim va «bu bizga qanchaga tushadi» degan savol turgan bo‘lsa — keling, birga hisoblaymiz. Hujjatlardagi qator bo‘yicha emas, yuklama profili bo‘yicha, to‘rt qatorga ajratib va 3 plyus 3 ufqi bilan. Suhbat bir-ikki uchrashuvni oladi, birinchi smeta bilan tafovut esa odatda foizlarda o‘lchanmaydi.